Staten­vragen betref­fende veiligheid 5G pilots


Geacht college,

De groene Amsterdammer en Investigate Europe publiceerden 16 januari jl. hun onderzoek “Bellen schaadt cellen” over de stand van zaken in het stralingsdebat. [i] Beleidsmakers bleken slecht op de hoogte te zijn van- en weinig open te staan voor de eventuele effecten van G5 op de volksgezondheid. In het artikel wordt verwezen naar allerlei onderzoeken. In 2015 was er een groep van 230 wetenschappers uit 40 landen[ii] die via het EU 5G appeal de Europese Unie opriep om de ambitieuze plannen op het gebied van 5G op te schorten.[iii]

Aanvullende studies, van o.a. het Amerikaanse National Toxicology Program[iv], hebben aangetoond dat straling, al ver onder de huidige richtlijnen, een significant hoger risico geeft op kanker, hartfalen, onvruchtbaarheid, schade aan DNA en symptomen als vermoeidheid, concentratiestoornissen, hoofdpijn depressie en slaapstoornissen. Daar komt bij dat de biologische en gezondheidseffecten van 5G niet of nauwelijks getest of onderzocht zijn.

Begin 2017 is de provincie Groningen als proeftuin aangewezen voor de volgende generatie draadloze technologie: 5G. In 2018 zijn de experimenten met 5 G-verbindingen uitgebreid naar Noord Groningen met als doel een snelle marktintroductie. De provincie droeg hier naast een Europese subsidie een bedrag van 500.000 euro aan bij vanuit Groningen@Work.

Daarom stellen wij u graag de volgende vragen.

1. In hoeverre heeft het college zich verdiept in recent wetenschappelijk onderzoek omtrent EMV (Elektro Magnetische Velden) alvorens te besluiten 5Groningen[v] te promoten, 5G pilotmatig uit te rollen en dit mede te financieren? Graag een uitgebreid en onderbouwd antwoord.

2. Onderkent u de mogelijke gezondheidseffecten van 5G voor mens en dier en zo ja, zijn die meegenomen in de besluitvorming? Kunt u uw antwoord motiveren?

3. Is het college er van op de hoogte of er voorzorgsmaatregelen zijn genomen bij de verschillende pilots om mens, dier en natuur in de provincie Groningen te beschermen tegen de 5G stralingseffecten? Zo ja welke, en door wie wordt dit dan gecontroleerd?

4. Heeft het college kennis genomen van het EU 5G appeal dat al voor de lancering van 5Groningen is aangeboden aan de Europese Unie? Zo ja, kunt u aangeven wat u met deze informatie heeft gedaan en in hoeverre dit consequenties heeft voor eventuele verdere promotie van de provincie Groningen als proeftuin voor 5G? Zo nee, bent u bereid de inhoud van het appeal met de bijbehorende verwijzingen naar recente studies alsnog te bestuderen?

5. Er vinden meerdere pilots plaats binnen 5Groningen. Geen daarvan is gericht op mogelijke schadelijke effecten voor mens, dier en milieu. Vindt u met ons dat wanneer de provincie proeftuin is voor 5G technologie, ook mogelijke risico’s onderzocht zouden moeten worden? Zo nee, waarom niet?

Ook het eigen Europese milieuagentschap (EEA) waarschuwde in 2007 tegen straling en de mogelijk onomkeerbare effecten en wijst hierbij op het voorzorgsbeginsel. De Neurenbergcode stelt dat er geen experimenten op mensen mogen worden uitgevoerd zonder uitdrukkelijke toestemming van een persoon of wanneer er aanwijzingen zijn dat een experiment de dood of andere schade kan toebrengen.

6. Zijn de mensen, die in de directe omgeving van 5G testlocaties wonen, werken of studeren, op de hoogte gebracht van de pilots en de mogelijke risico’s die veroorzaakt kunnen worden door 5G? Zo ja, wat vinden zij ervan om in het proefgebied te wonen? Indien uw antwoord nee is, waarom niet?

7. Concrete bewijslast komt vaak te laat, omdat schadelijke effecten dan inmiddels onomkeerbaar zijn. Zo zijn de effecten van de mijnbouw in Groningen, waarvan de inwoners nog dagelijks de gevolgen ondervinden, jarenlang gebagatelliseerd. Vindt u met ons dat de inwoners van Groningen nu mogelijk opnieuw aan een groot risico worden blootgesteld door als proeftuin te dienen voor 5G? Zou er niet een moratorium moeten komen op 5G totdat onomstotelijk vast staat, dat het veilig is? Graag een gemotiveerd antwoord.

8. Eind 2019 worden in Nederland de eerste 5G frequenties geveild. 5G is alleen effectief over korte afstanden, waardoor er in dichtbevolkt gebied om de 100 m een antenne moet worden geplaatst. Bent u van plan om ook hierin koploper te worden? Met andere woorden bent u voornemens de provincie Groningen weer als proeftuin aan te bieden?

9. Bent u met ons van mening dat de (Groningse) bevolking het recht heeft een stem uit te brengen over eventuele (grootschalige) uitbreiding van het 5G netwerk? Zo nee waarom niet? Zo ja, welke stappen kunt u hiertoe ondernemen?

10. De insectenpopulatie is sinds enkele decennia enorm achteruit gegaan. Sommige onderzoeken spreken zelfs van een reductie van 75% . Ook lijkt de achteruitgang nog steeds niet tot stilstand is gekomen. Uit verschillende studies komt naar voren dat straling één van de oorzaken van deze reductie is. [vi] Insecten zijn op alle fronten noodzakelijk voor het andere leven op deze planeet. Zou op grond van het voorzorgsprincipe een (voorlopige) stop op de uitrol van G5 in Groningen niet de enige juiste keuze zijn, totdat het meer duidelijk is wat het effect van de straling op insecten is? Indien u het niet met ons eens bent, waarom niet?

Met Vriendelijke Groet,

Ankie Voerman
Partij voor de Dieren

[i] https://www.groene.nl/artikel/bellen-schaadt-cellen

[ii] https://emfscientist.org/index.php/emf-scientist-appeal

[iii] http://www.5gappeal.eu/scientists-and-doctors-warn-of-potential-serious-health-effects-of-5g/

[iv] https://www.biorxiv.org/content/biorxiv/early/2016/05/26/055699.full.pdf

[v] https://www.5groningen.nl/

[vi] https://www.nature.com/articles/s41598-018-22271-3

Antwoorddatum: 19 mrt. 2019



1. In hoeverre heeft het college zich verdiept in recent wetenschappelijk onderzoek omtrent EMV
(Elektro Magnetische Velden) alvorens te besluiten SGroningen te promoten, 5G pilotmatig uit te
rollen en dit mede te financieren? Graag een uitgebreid en onderbouwd antwoord.

Antwoord: De Economie Board Groningen (EBG) heeft een EFRO subsidie aangevraagd en ontvangen voor
een 5G proeftuin binnen haar 5Groningen programma. Als provincie hebben wij deze EFRO subsidie mede
gefinancierd. De EBG heeft als missie om in het aardbevingsgebied de economie aan te jagen zodat
bedrijvigheid, werkgelegenheid en leefbaarheid nieuwe impulsen krijgen. Eén van de initiatieven is het
5Groningen programma, met een 5G proeftuin waarin ondernemers en organisaties uit de regio hun innovaties
kunnen uittesten met de mobiele communicatie van morgen.
In de 5G proeftuin in Groningen worden op beperkte schaal pilots met de toepassing van 5G-technologieën in
allerlei sectoren gedaan. Daarbij wordt gebruik gemaakt van nieuwe technische componenten voor 5G zoals
een core-netwerk, antennes en computers met grote rekenkracht, maar met gebruik van bestaande 4G frequenties. Immers, de 3.5GHz frequentie voor 5G is de komende jaren in Noord-Nederland niet beschikbaar
omdat het interceptie station voor satellietcommunicatie in het Friese Burum deze gebruikt. Er wordt dus nog
niet met 5G in de volle breedte getest, en zeker ook niet overal in Noord-Groningen. Dat is ook niet de
bedoeling van een proeftuin.
Het Antennebureau heeft Agentschap Telecom gevraagd metingen uit te voeren bij (test)opstellingen van 5G antennes in de openbare leefomgeving. Het Agentschap Telecom voert deze ook uit. In de proeftuin gebeurt op
dit moment niets dat mogelijke extra risico's met zich meebrengt, omdat de 3.5GHz frequentie voor 5G hier niet
beschikbaar is. Zowel de initiatiefnemers als wij volgen de 5G ontwikkelingen nationaal en internationaal met
grote interesse inclusief de gezondheidsvraagstukken. Hieronder leest u in het kort hoe de rijksoverheid als
verantwoordelijk overheid rekening houdt met de veiligheid rondom antennes. Voor elektromagnetische velden
is een Europese richtlijn met limieten. Nederland heeft deze richtlijnen niet wettelijk ingevoerd.
In Nederland hebben wij het zogeheten antenne convenant, een afspraak tussen alle gemeenten,
telecomproviders en verschillende ministeries. Daarin staat een maximum van straling aangegeven waarde
providers met hun zendmasten niet overheen mogen. Gemeenten houden ze daaraan door anders geen
bouwvergunning te geven. Het Ministerie van Economische Zaken wil deze stralingsnormen nu vastleggen in de
wet.
De onafhankelijke Gezondheidsraad adviseert de regering gevraagd en ongevraagd over gezondheidsvraagstukken. De Gezondheidsraad geeft aan dat er geen gevaar voor de volksgezondheid is, zolang de
veiligheidsnormen gehanteerd worden. Deze normen zijn door de Europese Unie aanbevolen aan haar
lidstaten. Deze zogenoemde IGNIRP-limieten (Non-lonizing Radiation Protection) worden ook in Nederland
gehanteerd. De Gezondheidsraad houdt in de gaten of nieuwe wetenschappelijke inzichten tot een ander
advies leiden en daarmee mogelijk aanleiding geven tot aanpassing van het beleid. Zolang de
Gezondheidsraad aangeeft dat de stand van de wetenschap geen aanleiding geeft om het beleid aan te
passen, hanteert Nederland de huidige veiligheidsnormen. De signalen van alle antennes voor mobiele
communicatie moeten nu, en straks met 5G, voldoen aan deze blootstellingslimieten. Deze ICNIRP-limieten
bevatten een ruime veiligheidsmarge zodat ook rekening gehouden wordt met ouderen, kinderen en mensen
met een zwakke gezondheid.
Meer informatie over antennes en gezondheid vindt u op onderstaande websites; www.antennebureau.nl en
www.kennisplatform.nl.
2. Onderkent u de mogelijke gezondheidseffecten van 5G voor mens en dier en zo Ja, zijn die
meegenomen in de besluitvorming? Kunt u uw antwoord motiveren?
Antwoord: Zoals vermeld wordt in de 5G proeftuin geen gebruik gemaakt van de 3.5GHz frequentie voor 5G en
is daar waar het gaat om de gezondheidsvraagstukken en de handhaving de rijksoverheid de verantwoordelijke
overheid. Met als gevolg dat wanneer de telecomaanbieders in de toekomst overgaan tot de uitrol van 5G al
dan niet in een pilot, dit uiteraard alleen plaatsvindt binnen de nationale en de internationale veiligheidsnormen.
3. is het college er van op de hoogte of er voorzorgsmaatregelen zijn genomen bij de verschillende
pilots om mens, dier en natuur in de provincie Groningen te beschermen tegen de 5G
stralingseffecten? Zo Ja welke, en door wie wordt dit dan gecontroleerd?
Antwoord: Zoals vermeld wordt in de 5G proeftuin geen gebruik gemaakt van de 3.5GHz frequentie voor 5G.
Die is de komende jaren in Noord-Nederland niet beschikbaar wegens Burum. Het Agentschap Telecom meet
de sterkte van elektromagnetische velden bij antennes in Nederland.
4. Heeft het college kennis genomen van het EU 5G appeal dat al voor de lancering van
SGroningen is aangeboden aan de Europese Unie? Zo Ja, kunt u aangeven wat u met deze
informatie heeft gedaan en in hoeverre dit consequenties heeft voor eventuele verdere promotie
van de provincie Groningen als proeftuin voor 5G? Zo nee, bent u bereid de Inhoud van het
appeal met de bijbehorende verwijzingen naar recente studies alsnog te bestuderen?
Antwoord: Wij hebben kennis genomen van het EU 5G appeal, dit na de lancering van SGroningen. Zoals
vermeld volgen wij alle ontwikkeling met grote interesse en dit geldt ook voor dit appeal.
5. Er vinden meerdere pilots plaats binnen SGroningen. Geen daarvan is gericht op mogelijke
schadelijke effecten voor mens, dier en milieu. Vindt u met ons dat wanneer de provincie
proeftuin is voor SG technologie, ook mogelijke risico's onderzocht zouden moeten worden? Zo
nee, waarom niet?
Ook het eigen Europese milieuagentschap (EEA) waarschuwde in 2007 tegen straiing en de mogelijk
onomkeerbare effecten en wijst hierbij op het voorzorgsbeginsei. De Neurenbergcode steit dat er geen
experimenten op mensen mogen worden uitgevoerd zonder uitdrukkeiijke toestemming van een
persoon of wanneer er aanwijzingen zijn dat een experiment de dood of andere schade kan toebrengen.
Antwoord: Op dit moment zullen wij niet aandringen bij de EBG op onderzoek naar extra risico's of die zelf
uitvoeren. Dit omdat de 3.5GHz frequentie voor 5G hier niet beschikbaar is. Uiteraard kan een toekomstige
uitrol van 5G in de provincie alleen plaats vinden binnen de nationale en de internationale veiligheidsnormen.
6. Zijn de mensen, die in de directe omgeving van 5G testlocaties wonen, werken of studeren, op
de hoogte gebracht van de pilots en de mogelijke risico's die veroorzaakt kunnen worden door
5G? Zo Ja, wat vinden zij ervan om in het proefgebied te wonen? indien uw antwoord nee is,
waarom niet?
Antwoord: Zoals vermeld gebeurt er in de proeftuin op dit moment niets dat mogelijke extra risico's met zich
meebrengt, omdat de 3.5GHz frequentie voor 5G hier niet beschikbaar is. Er wordt gebruik gemaakt van de
bestaande 4G-frequentie.
7. Concrete bewijslast komt vaak te iaat, omdat schadelijke effecten dan inmiddels onomkeerbaar
zijn. Zo zijn de effecten van de mijnbouw in Groningen, waarvan de inwoners nog dagelijks de
gevolgen ondervinden, Jarenlang gebagatelliseerd. Vindt u met ons dat de inwoners van
Groningen nu mogelijk opnieuw aan een groot risico worden blootgesteld door ais proeftuin te
dienen voor 56? Zou er niet een moratorium moeten komen op 56 totdat onomstotelijk vast
staat, dat het veilig is? Graag een gemotiveerd antwoord.
Antwoord: Zoals vermeld wordt in de 5G proeftuin in Groningen geen gebruik gemaakt van de 3.5GHz
frequentie voor 5G. Die is de komende jaren in Noord-Nederland niet beschikbaar wegens Burum. De uitrol van
5G in de provincie kan alleen plaats vinden binnen de nationale en internationale veiligheidsnormen.
8. Eind 2019 worden in Nederland de eerste 56 frequenties geveild. 56 is alleen effectief over korte
afstanden, waardoor er in dichtbevolkt gebied om de 100 m een antenne moet worden geplaatst.
Bent u van plan om ook hierin koploper te worden? Met andere woorden bent u voornemens de
provincie Groningen weer als proeftuin aan te bieden?
Antwoord: Wij hebben de provincie Groningen niet aangeboden als proeftuin. Wel willen wij onze
kennisinstellingen, onze bedrijven en onze inwoners in de provincie extra perspectief bieden door nieuwe
innovatie technieken gebruik makend van 5G hier te ontwikkelen, te testen en te implementeren.
9. Bent u met ons van mening dat de (Groningse) bevolking het recht heeft een stem uit te brengen
over eventuele (grootschalige) uitbreiding van het 56 netwerk? Zo nee waarom niet? Zo Ja,
welke stappen kunt u hiertoe ondernemen?
Antwoord: Op dit moment is er geen 5G netwerk aanwezig in onze provincie. De uitrol van 5G is landelijk en
een zaak van het ministerie van EZK. Belangrijk is dat tegen de tijd dat de uitrol van 5G plaats gaat vinden, de
inwoners van onze provincie zo juist en zo volledig mogelijk worden geïnformeerd. Dit laatste uiteraard in
samenspraak met alle betrokken.
10. De insectenpopulatie is sinds enkele decennia enorm achteruit gegaan. Sommige onderzoeken
spreken zelfs van een reductie van 75%. Ook lijkt de achteruitgang nog steeds niet tot stilstand
is gekomen. Uit verschillende studies komt naar voren dat straling één van de oorzaken van
deze reductie is. insecten zijn op alle fronten noodzakelijk voor het andere leven op deze
planeet. Zou op grond van het voorzorgsprincipe een (voorlopige) stop op de uitrol van 65 in
Groningen niet de enige Juiste keuze zijn, totdat het meer duidelijk is wat het effect van de
straling op insecten is? indien u het niet met ons eens bent, waarom niet?
Antwoord: Zoals vermeld volgen zowel de initiatiefnemers als wij de 5G ontwikkelingen nationaal en
internationaal met grote interesse inclusief de gezondheidsvraagstukken voor mens en dier.



Help mee aan een betere wereld

    Word lid Doneer